Một cái bếp con và một cái nồi đổi hẳn chuyến đi: từ chỗ ăn bánh mì nguội cả ngày sang chỗ có bữa nóng. Với người ăn chay thì càng đáng, vì mang được gạo, mì và đậu khô thay vì trông vào quán dọc đường.
Nhưng đây cũng là thứ nguy hiểm nhất trong ba lô nếu dùng ẩu. Bài này nói về cả hai vế: nấu được gì, và làm sao không xảy ra chuyện.
Chọn bếp nào
Bếp gas mini mạnh và nhanh. Loại dùng bình gas mini phổ biến ở Việt Nam.
Nó nấu được nồi vừa cho ba bốn người. Đủ cho một gia đình.
Bình gas mini nặng và cồng kềnh. Không hợp đi bộ đường dài.
Bếp gas dạng đầu đốt vặn vào bình nhỏ thì nhẹ hơn nhiều. Hợp đi bộ.
Bếp cồn nhẹ nhất và im nhất. Nhưng lửa yếu và lâu sôi.
Bếp cồn không chỉnh được lửa. Chỉ hợp đun nước và món đơn giản.
Bếp củi thì không phải chỗ nào cũng cho. Nhiều nơi cấm lửa trần.
Kiểm quy định của nơi đến trước khi đi. Mùa khô nhiều nơi cấm hẳn.
Mang chắn gió dù dùng bếp nào. Gió làm mất nửa nhiệt.
Nồi đáy rộng nấu nhanh hơn nồi cao. Tiếp xúc nhiều hơn.
Một nồi và một chảo nhỏ là đủ. Đừng mang cả bộ.
Nắp nồi tiết kiệm nhiên liệu rõ rệt. Đừng bỏ nắp ở nhà.
Mang dư nhiên liệu hơn tính toán. Gió và lạnh làm tốn hơn.
Thử bếp ở nhà trước khi đi. Không lắp ráp lần đầu ở trại.
Dựng bếp cho an toàn
Đặt bếp trên mặt phẳng cứng. Đá phẳng hoặc bàn trại, không đặt trên cỏ khô.
Không đặt bếp trên đất mềm. Nồi đổ là bỏng.
Dọn sạch lá khô và cỏ quanh bếp một vòng rộng. Bán kính một mét.
Không nấu trong lều. Đây là luật tuyệt đối.
Không nấu ở cửa lều. Lửa bén vào vải lều trong vài giây.
Không nấu trong xe hoặc chỗ kín. Khí độc tích lại mà không ngửi thấy.
Nấu ở chỗ thoáng gió nhưng có chắn. Hai việc khác nhau.
Lắp bình gas khi bếp đã tắt và nguội. Không thay bình lúc còn nóng.
Kiểm gioăng cao su trước khi lắp. Nứt là rò gas.
Ngửi thấy mùi gas thì tắt và tháo ra ngay. Không bật lửa để kiểm tra.
Không đặt bình gas gần nguồn nhiệt. Kể cả ánh nắng gắt.
Không dùng nồi rộng hơn bếp quá nhiều. Nhiệt dội ngược xuống bình gas.
Để nước sẵn cạnh bếp. Nhưng không đổ nước vào dầu cháy.
Dầu cháy thì đậy nắp và tắt bếp. Đổ nước là bùng lên.
Món một nồi hợp bếp nhỏ
Một nồi là tiêu chí đầu tiên. Rửa ít và tốn ít nhiên liệu.
Mì nước với rau và đậu hũ. Món nhanh nhất.
Cà ri rau củ ăn với bánh mì. Không cần nấu cơm.
Cơm chiên từ cơm nấu sẵn ở nhà. Chỉ cần chảo và vài phút.
Cháo yến mạch mặn với nấm. Nấu nhanh hơn cháo gạo nhiều.
Súp đậu lăng. Đậu lăng chín nhanh, không cần ngâm.
Mì xào rau củ. Dùng nốt rau còn lại ngày cuối.
Khoai và ngô luộc. Không cần kỹ thuật gì.
Đậu hũ áp chảo với nước tương. Phần đạm cho mọi bữa.
Nồi lẩu nấm nếu đi đông. Vừa ăn vừa ngồi quanh bếp.
Tránh món cần chiên ngập dầu. Nguy hiểm và tốn dầu.
Tránh món cần hầm lâu. Tốn nhiên liệu, nấu sẵn ở nhà.
Tránh món cần nhiều nồi. Rửa ở trại là việc khổ nhất.
Nấu nước sôi dư để pha trà. Tận dụng lần đun.
Nước, rửa và rác
Nước là thứ hạn chế nhất ở trại. Tính kỹ hơn tính đồ ăn.
Tách nước uống khỏi nước rửa. Hai bình riêng.
Nước nguồn phải đun sôi hoặc lọc. Nhìn trong không có nghĩa là sạch.
Đun sôi ít nhất một phút. Vùng cao thì lâu hơn.
Lau nồi bằng giấy trước khi rửa. Tiết kiệm rất nhiều nước.
Rửa xa nguồn nước tự nhiên. Cách suối ít nhất vài chục mét.
Dùng nước rửa phân hủy được. Hoặc chỉ dùng nước nóng.
Không đổ nước rửa xuống suối. Tưới phân tán trên đất.
Lọc vụn thức ăn ra khỏi nước thải. Gom vào túi rác.
Rác mang về hết, kể cả vỏ trái cây. Vỏ phân hủy lâu hơn ta tưởng.
Không đốt rác nhựa. Khói độc và để lại cặn.
Treo túi đồ ăn lên cao nếu nơi đó có thú. Hoặc cất trong xe.
Không để đồ ăn trong lều qua đêm. Mùi hút côn trùng và thú.
Dọn chỗ nấu sạch như lúc chưa tới. Nguyên tắc của người đi rừng.
Khi có sự cố
Bỏng là tai nạn hay gặp nhất khi nấu ở trại. Chuẩn bị trước cách xử lý.
Bỏng thì xối nước mát hai mươi phút. Nước mát, không phải nước đá.
Không bôi gì lên vết bỏng. Không kem đánh răng, không nước mắm, không mỡ.
Không chọc vỡ nốt phồng. Che bằng gạc sạch.
Bỏng rộng, bỏng sâu hoặc bỏng ở mặt thì đi khám ngay. Ở xa thì tính đường ra sớm.
Lửa bén vào quần áo thì nằm xuống và lăn. Dạy trước cho cả nhóm.
Lửa lan ra cỏ thì dập ngay bằng nước hoặc đất. Và báo ngay nếu không dập được.
Rò gas thì tắt bếp, tháo bình, mang ra chỗ thoáng. Không bật lửa hay đèn pin có tia lửa.
Đau bụng hoặc nôn nhiều sau bữa ăn thì bù nước. Và tính đường về nếu không đỡ.
Không tự uống thuốc theo lời mách ở trại. Mang thuốc thường dùng của mình.
Mang hộp sơ cứu và biết trong đó có gì. Có mà không biết dùng thì vô ích.
Học một lớp sơ cứu trước khi đi rừng nhiều. Đọc không thay được tập.
Biết trước trạm y tế gần nhất ở đâu. Ghi lại trước khi mất sóng.
Nói cho người ở nhà biết lịch trình. Và giờ dự kiến liên lạc lại.
