Đi tàu dễ hơn đi xe khách rất nhiều đối với người ăn chay. Có bàn để bày, có bình nước sôi ở đầu toa, có chỗ đứng dậy đi lại, và các ga dừng đủ lâu để mua thêm đồ.
Nhưng chuyến tàu Bắc Nam kéo dài hơn ba mươi tiếng, nên vấn đề đổi từ chuyện ăn một bữa sang chuyện lo bốn năm bữa liên tiếp mà không chán và không hỏng. Bài này đi theo cấu trúc đó.
Lợi thế của tàu so với xe
Có bàn nên ăn được món cần hai tay. Khác hẳn ghế xe khách.
Có nước sôi ở đầu toa gần như mọi chuyến. Đây là lợi thế lớn nhất.
Nước sôi mở ra cả một nhóm món. Mì, cháo, yến mạch, trà.
Có chỗ đứng dậy đi lại. Tiêu hóa tốt hơn nên ăn được nhiều hơn.
Có chỗ rửa tay. Ăn xong không phải chịu tay dính.
Ga dừng lâu hơn trạm xe. Mua được đồ tươi giữa chặng.
Ít xóc hơn nên bày được đồ ra bàn. Nhưng vẫn nên dùng đồ có nắp.
Giường nằm thì cất được đồ gọn gàng. Túi để dưới giường.
Toa ghế ngồi thì gần giống xe khách. Chọn món theo hướng đó.
Điều hòa mạnh nên đồ nguội nhanh. Bình giữ nhiệt vẫn hữu ích.
Nhưng cũng đỡ hỏng hơn ngoài trời. Mốc thời gian dễ thở hơn một chút.
Toa hàng ăn thường có một hai món chay. Hỏi chứ đừng đoán.
Có ổ điện ở nhiều toa. Sạc được và dùng được đèn nhỏ.
Tổng lại thì tàu là chuyến dễ chuẩn bị nhất. Chỉ cần mang đúng đồ.
Tận dụng bình nước sôi
Nước sôi biến đồ khô thành bữa nóng. Mang đồ khô là mang cả bữa.
Mì gói chay thì chọn loại có gói gia vị chay. Đọc kỹ, nhiều loại có bột thịt.
Mang thêm rau khô và đậu hũ khô. Bát mì thành bữa thật.
Miến ăn liền nhẹ hơn mì. Và ít dầu hơn.
Phở khô ăn liền có bản chay. Đổi vị giữa chặng dài.
Cháo ăn liền rất hợp buổi sáng trên tàu. Nhẹ bụng.
Yến mạch cán dẹt chỉ cần nước sôi. Thêm hạt và trái cây khô.
Bột ngũ cốc pha uống. Bữa phụ gọn nhất.
Trà và trà thảo mộc. Uống nóng trên tàu rất hợp.
Mang cốc có nắp riêng. Cốc giấy dễ đổ khi tàu lắc.
Cốc giữ nhiệt thì ăn chậm được. Đồ không nguội giữa chừng.
Đổ nước sôi khi tàu đang chạy êm. Không đổ lúc tàu vào ga.
Cẩn thận với trẻ nhỏ quanh bàn có nước sôi. Bỏng trên tàu là việc khó xử lý.
Bỏng thì xối nước mát hai mươi phút và không bôi gì. Báo nhân viên toa ngay.
Chia bữa cho chặng dài
Chuyến ba mươi tiếng là bốn tới năm bữa. Tính ra giấy trước khi đi.
Bữa đầu là bữa tươi nhất. Ăn trong vài tiếng đầu.
Bánh mì kẹp hoặc cơm hộp cho bữa đầu. Thứ dễ hỏng nhất ăn trước.
Bữa thứ hai dùng đồ bán tươi. Xôi nắm, bánh bao chay, bánh chưng chay.
Từ bữa thứ ba trở đi thì dùng đồ khô. Mì, cháo, yến mạch.
Bữa cuối để dành đồ dự phòng. Tàu hay trễ vài tiếng.
Luôn mang dư một bữa. Trễ tàu là chuyện thường.
Bữa phụ rải giữa các bữa chính. Hạt, trái cây khô, bánh.
Trái cây tươi mua ở ga giữa chặng. Tươi hơn mang từ đầu.
Đánh dấu thứ tự lên các gói. Ăn theo thứ tự đã tính.
Để đồ ăn trước ở túi ngoài. Đồ để sau ở túi trong.
Đồ tươi để chỗ mát nhất trong khoang. Tránh chỗ nắng chiếu qua cửa sổ.
Mùa nóng thì bỏ hẳn đồ tươi từ bữa hai. Đừng liều.
Đồ mở gói rồi thì ăn hết trong bữa đó. Không để lại cho bữa sau.
Mua gì ở ga
Ga dừng lâu là cơ hội bổ sung đồ. Hỏi nhân viên toa dừng mấy phút.
Không xuống ga nếu dừng dưới năm phút. Nhỡ tàu là chuyện có thật.
Mỗi ga miền có đặc sản riêng. Phần thú vị của chuyến tàu.
Ngô và khoai luộc có ở hầu hết ga. Món chay an toàn.
Bánh chưng chay và bánh tét chay ở ga miền Trung. Hỏi rõ nhân đậu hay nhân thịt.
Trái cây theo mùa bán ngay sân ga. Chọn loại bóc vỏ được.
Đậu phộng rang và hạt dẻ. Bữa phụ tốt.
Bánh mì không hoặc bánh ngọt. Dự phòng cho bữa sau.
Nước đóng chai mua thêm ở ga. Luôn giữ một chai chưa mở.
Hỏi rõ trước khi mua đồ nấu sẵn. Nước dùng và nước chấm hay có mắm.
Đồ mua ở ga thì ăn trong vài tiếng. Không để qua đêm.
Mang túi vải để đựng đồ mua thêm. Túi nilon rách giữa chừng.
Giữ tiền lẻ sẵn. Người bán ở sân ga hay không có tiền thối.
Lên tàu trước giờ chạy vài phút. Đừng cố mặc cả tới phút cuối.
Giữ khoang gọn và giữ ý
Toa tàu là không gian chung dài nhiều giờ. Giữ ý là phần của chuyến đi.
Tránh món nặng mùi trong khoang kín. Nhất là toa giường nằm.
Mở gói nhẹ tay vào ban đêm. Tiếng sột soạt rất rõ lúc yên tĩnh.
Ăn xong dọn bàn ngay. Bàn chung, không phải bàn riêng.
Gom rác vào một túi và bỏ đúng chỗ. Đừng để dưới gầm ghế.
Lau bàn bằng khăn ướt sau khi ăn. Mất mười giây.
Đổ nước thừa ở chỗ quy định. Không đổ ra sàn toa.
Mời người ngồi cùng nếu có dư. Phong tục dễ chịu trên tàu Việt.
Nhận đồ người khác mời nếu ăn được. Từ chối thì nói ngắn và cảm ơn.
Nói mình ăn chay bằng một câu. Không cần giải thích thêm.
Đừng bình luận về đồ ăn của người bên cạnh. Cả hai chiều.
Cất đồ ăn kín khi không dùng. Tránh kiến và mùi.
Rửa tay trước và sau khi ăn. Toa tàu nhiều tay chạm chung.
Xuống tàu thì kiểm lại chỗ ngồi. Đồ nhét khe ghế rất hay bỏ quên.
